Адамның миын денеден тыс өсіру технологиясы табылды

       Зерттеуші Мадлен Ланкастерде қазір 300 адам миы бар. Бұл милар адам денесінен тыс өсіп жатыр. Қалай дейсіз ғой? BBC Future шолушысы бұл қалай болғанын айтып берді. Зерттеушіде жүздеген ми бар, олардың әрқайсысында екі миллион нейрон бар. Ланкастер ғылыми жұмыстарының нәтижесінде дайындалған адам милары жайлы қызықты деректер келтірді.

     Олар Кембриджде медицина саласындағы зерттеулер бойынша Британдық кеңестің орталығында жұмыс істейді. Ол- молекулалық биологияның жаңа ғылыми-тәжірибелік орталығы. Ішінде заманауи құрылғылармен жабдықталған шыны қабырғалары бар бірнеше зертхана орналасқан. Дәліздері бірнеше километрге созылады.

      Ланкастер бастаған ғалымдар тобы керемет тапсырма бойынша жұмыс істеп жатыр. Бір қарағанда, ол ақылға қонымсыз дүние. Алайда, олар адамның миын адамға айналдыруға тырысады. Ми ананың жатырында да, эмбрионда да емес, үлкен инкубатордың ішінде дамиды. «Бұл милар тура эмбриондардыкіндей дамиды», — дейді Ланкастер.

       Қоректік заттар қанды арнайы сұйықтықтан алады. Сондай-ақ, иммундық жүйесі болмағандықтан, онымен байланысқа түскен барлық нәрсе спиртпен тазартылып отырады. Инкубатордың ішінде адам миына ұқсас «ми органоиды» деп аталатын кішкентай түйіршітер ғана болады.

     Кәдімгі ми сияқты олардың барлығы да белгілі бір облыстардан тұрады — мыжылмалы қыртыстық (сөйлеу және саналы ойлауға жауапты), гиппокампус (эмоциялар мен есте сақтау орталығы), бұлшық еттердің қызметін үйлестіретін миы және тағы басқалары. Оларды тоғыз апталық эмбриондарға ұқсатуға болады. Оны қалай ойлап тапты дейсіз ғой? Еш қиындығы жоқ екен. Бірнеше қарапайым ингредиенттеріңіз бен дайын болғанда спиртпен үздіксіз тазалауға дайын болсаңыз болғаны. Бірнеше айда сіз де кішкентай ми өсіре аласыз.

     Ең алдымен, ұяшықтар қажет. Ланкастер мен оның әріптестері оларды донорлық терінің үлгілерінен алады. Дегенмен, адам эволюциясының мұндай ерекше туындысын жасауға мұрын, бүйрек, тырнақтағы жасушаларды да алуға болады. Кез-келген жасушаны бастапқы қалпына келтіру үшін ғалымдар ақуыз коктейлі мен жасанды жасушалардың сарысуын пайдаланады.

       Бір аптада қалыптасқан ұяшықтарды доптың пішініне келтіреді. Біраз уақыттан соң шар пішіндес жасушаларды басқа ыдысқа орналастырады. Жасушалардың көбі аштықтан өле бастайды. Тек, табанды ми жасушалары тірі қалады. Соңында дамып келе жатқан миды желеге салады. Алғашында сұйық болатын желе инкубаторда жатып, уақыт өте келе қоюланады. Желе адамның бас сүйегінің қызметін атқарып, мидың дұрыс дамуын қамтамасыз етеді. Ал, үш айдан соң екі милиионға жуық нейрондары бар төрт миллиметрлік адам миын көре аламыз. Жасанды мидан байқалғаны, адамның миы сыртқы әлемде болып жатқан қозғалыс, дыбыс, иіс, ойлар арқылы ақпарат жинайды. Ол мидағы нейрондардың күшеюіне, жаңа нейрондардың пайда болуына әсер етеді. Ғалымдар бұл миларды түрлі тәжірибелер жүргізуге пайдаланбақшы. Осылайша, адам миына қатысты біз білмейтін жаңалықтарды ашуды көздеп отыр.

      Сонымен, болашақта бізді не күтіп тұр? Ғалымдардың бірнеше тобы миды жақсартуға, оны қанмен қамтамасыз етіп, үлкен өлшемдерге жетуге тырысады. Қазіргі уақытта мидың көлемі 4 мм-ге толығымен оттегі мен қоректік заттардың айналасындағы сұйықтықтан тәуелді.

    Көптеген ғалымдар үшін түпкілікті мақсат — кәдімгі адам ретінде жұмыс істейтін, нейрондық желілермен жұмыс істейтін және кез-келген заттармен өңделетін адам миын жасау.

Комментарии:

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *